“Hoor, de mis is weer gedaan”, zeg ik tegen m’n vrouw, niet omdat ik een klok heb horen luiden, maar omdat de politie-helicopter, die geruime tijd boven ons huis heeft gehangen, langzaam begint op te schuiven richting Kennedy-tunnel. Hij houdt van bovenaf de voetbalsupporters in het oog, die na afloop van een match op ‘Den Beerschot’ (Antwerpse voetbalploeg, die na een fusie officieel GBA heet, maar niemand gebruikt ooit die term) afdruipen richting huis. Het is een vast ritueel. Wij zijn er om de week getuige van. Eerst is er een toename van verkeer, even later beginnen de stadionlampen te gloeien, vervolgens waaien er flarden gejuich, gejouw of gejammer voorbij en tegen dat het afgelopen is, komt genoemde helicopter om de uitstromende menigte in ‘de rechte sporen’ te leiden.
Rinus Michels mag dan wel gezegd hebben dat voetbal ‘oorlog’ is, hij heeft zich vergist. Dat is een oppervlakkige beschouwing. Voetbal is meer dan oorlog, het is religie. Het is zelfs een moderne religie, want er is geen ‘god’, er is alleen maar ‘iets’. En voor dat ‘iets’ lopen sommigen zo warm, dat ze er elke week hun huizen voor verlaten om ‘het’ te beleven, samen met een kleine groep getrouwen, want ook de meeste aanhangers van deze religie blijven liever thuis en zien het wel op de buis. Enkel op hoogdagen, dan zit het stadion vol en kun je niet naast de liturgische kleuren kijken, waarmee gelovigen zichzelf en hun omgeving versieren.
Maar wat is dat ‘iets’ dan, dat voetbal heeft? Het kan niet het spel zijn, want eigenlijk is dat ongelooflijk saai, altijd weer hetzelfde en het duurt nog lang ook. ’t Is net een kerkdienst, zelfs het commentaar achteraf kun je voorspellen. Maar misschien is dat wel het geheim: in een ritueel dat ‘nergens’ over gaat en ‘niets’ voorstelt, kun je namelijk ‘alles’ kwijt. Maar zeg dat niet hardop tegen een voetbalfan, want voor je het weet heb je een proces wegens ‘heiligschennis’ aan je broek.
Dick Wursten (2008, column in Tussenruimte – PDF)
(met dank aan Meerten ten Borg, ‘Voetbal: oorlog of religie?’in Het geloof der goddelozen, Baarn, 1996)