Stop all the clocks, cut off the telephone,
Prevent the dog from barking with a juicy bone,
Silence the pianos and with muffled drum
Bring out the coffin, let the mourners come...
3 Nederlandse vertalingen
Hieronder drie vertalingen naast het origineel als afbeelding. Alle drie hebben ze hun sterktes en zwaktes. Alle drie dateren van na de film (Four Weddings and a Funeral) voorzover ik heb kunnen nagaan. Schulte Nordholt’s vertaling verscheen in een zeer lezenswaardige verzameling vertalingen van Engelse klassiekers: ‘De stille droeve mensenmelodie’ (u herkent William Wordsworth’s the still sad music of humanity…), zeker de moeite waard om te kopen als u het tweedehands eens ergens tegenkomt. Hij heeft overigens de regel 2 (over de blaffende honden) van het eerste couplet verkeerdom geïnterpreteerd. Wel de meest geslaagde slotzin van de drie vind ik. (click to enlarge)
Achtergrond bij het gedicht van W.H. Auden (1936)
Dit zeer bekende gedicht (dankzij de film ‘Four Weddings and a Funeral) komt – verrassing – uit een satirisch toneelstuk van W. H. Auden en Christopher Isherwood, The Ascent of F6 (1936): over een tot mislukken gedoemde bergbeklimmingsexpeditie (de F6 als een nog niet bedwongen berg in de Himalaya). Hoofdpersoon is Michael Ransom, bergbeklimmer en volksheld. Hij wordt gepusht (door publiek, pers en politiek) om als eerste de top van de F6 te bereiken (er is concucrrentie van een ander land en dat kan the UK niet laten gebeuren). Hij gaat overhaast te werk, offert z’n ploeg op, en als hij de top bereikt, komt hijzelf ook om. Het toneelstuk (met muziek van Benjamin Britten) reflecteert op het Engels imperialisme (Rule Brittannia), charismatische figuren en hun leiderschap, en het conflict tussen de publieke persoonlijkheid en de private sfeer.
Het gedicht – oorspronkelijke versie (satire) : Stop all the clocks
Binnen bovengeschetst toneelstuk wordt een lied gezongen door twee van de acteurs, na de dood van Michael Ransom. Het steekt de draak met de holle retoriek als het overlijden van de volksheld bekend wordt gemaakt (gepubliceerd). Dat zijn dood self-inflicted was, dat hij een team van medeklimmers in z’n grootheidswaan heeft meegesleurd, dat de hele onderneming eigenlijk de volkswil om beste/eerste/hoogste/snelste te zijn diende blijft buiten beeld. Satirisch dus. Ja, laat maar even bezinken. Nu lees je plots de tekst toch met andere ogen, d.w.z. een andere tekst. Qua compositie is het een pastiche van de populaire Amerikaanse musicalvorm, met verbale ritmes, simpel rijmende coupletten, en stereotiepe beeldspraak over tegenslag in de liefde.
Hier de originele tekst: U zult de eerste 2 coupletten herkennen als van het zeer geliefde gedicht (gelezen op menige uitvaart). De laatste 3 niet (die zijn ook niet echt sterk, vind ik, maar de cabaretsfeer is onmiskenbaar). Die heb ik schuingedrukt, want ze zijn dus vervangen door twee ons bekende, zeer persoonlijk aandoende, aandoenlijke verzen.
Stop all the clocks, cut off the telephone,
Prevent the dog from barking with a juicy bone,
Silence the pianos and with muffled drum
Bring out the coffin, let the mourners come.
Let aeroplanes circle moaning overhead
Scribbling on the sky the message He Is Dead,
Put crepe bows round the white necks of the public doves,
Let the traffic policemen wear black cotton gloves.
Hold up your umbrellas to keep off the rain
From Doctor Williams while he opens a vein;
Life, he pronounces, it is finally extinct.
Sergeant, arrest that man who said he winked!
Shawcross will say a few words sad and kind
To the weeping crowds about the Master-Mind,
While Lamp with a powerful microscope
Searches their faces for a sign of hope.
And Gunn, of course, will drive the motor-hearse:
None could drive it better, most would drive it worse.
He’ll open up the throttle to its fullest power
And drive him to the grave at ninety miles an hour.
Uitvoering (met de muziek van Benjamin Britten). De tekst is dus die hierboven staat !
Het gedicht – versie 2: Funeral blues
Stop all the clocks, cut off the telephone,
Prevent the dog from barking with a juicy bone,
Silence the pianos and with muffled drum
Bring out the coffin, let the mourners come.
Let aeroplanes circle moaning overhead
Scribbling on the sky the message He Is Dead,
Put crepe bows round the white necks of the public doves,
Let the traffic policemen wear black cotton gloves.
He was my North, my South, my East and West,
My working week and my Sunday rest,
My noon, my midnight, my talk, my song;
I thought that love would last for ever: I was wrong.
The stars are not wanted now: put out everyone;
Pack up the moon and dismantle the sun;
Pour away the ocean and sweep up the wood.
For nothing now can ever come to any good.
De revisie
Auden heeft in 1937 de eerste twee coupletten behouden en ze in een herziene versie van het toneelstuk toegewezen aan één zanger… en hij heeft de twee nieuwe coupletten toegevoegd (die zijn wel briljant!). Zo is er een heel ander gedicht, een nieuw lied, ontstaan: een rauwe klacht, een rouwklacht, een fysieke uitbarsting van smart. Nu klinkt het juist heel oprecht (tsja, gevoelens opgeroepen door taal zijn ook kneedbaar door de context). Het lied/gedicht krijgt nu ook een titel ‘Funeral Blues’.
In 1938 verschijnt het in een bloemlezing van W.H. Auden, getiteld The Year’s Poetry, en in de verzamelbundel Another Time (1940). Samen met ‘Johnny’, ‘O Tell Me the Truth About Love’ en ‘Calypso’, verschijnt het in de bundel met de titel ‘Four Cabaret Songs for Miss Hedli Anderson’ (de sopraan die in 1937 de herziene versie in The Ascent of F6 had gezongen).
In de film Four Weddings and a Funeral uit 1994 wordt ‘Stop all the clocks’ voorgelezen tijdens die ene dramatische funeral. Kort na de release van de film werd —slim— een klein boekje uitgegeven met tien liefdesgedichten van W.H. Auden. Er werden bijna 300.000 exemplaren van verkocht. Mede door de context van de film is dit ook het gedicht geworden dat de ravage die de AIDS-epidemie heeft teweeggebracht samenvat.
Dick Wursten