Tekst en melodie van dit paaslied zijn afkomstig uit: Nikolaus Herman: „Die Sontags Euangelia / und von den fürnemsten Festen uber das gantze Jar“ (Wittenberg, 1561). Dit werk was bedoeld voor christelijke gezinnen (en hun kinderen), om wat te zingen te hebben thuis, als de kerk gedaan was. Nikolaus Herman (1500–1561) werkte in stad Sankt Joachimstal als leraar aan de Latijnse school en was tevens cantor. Belangrijk voor het ontstaan van dit lied is de stichting van de meisjesschool. Aan hen (en hun Matron, Catharina Heldin) droeg Herman deze liederen op. De wisselwerking tussen kerk en school was cruciaal voor de verspreiding van de nieuwe leer, waarbij het lied als medium een centrale rol speelde. Religieuze inhoud werd ingebed in gedicht/lied, niet enkel om beter te kunnen memoriseren maar ook om zich het Evangelie te kunnen toeëigenen.
Wilt u het een beproeven? Hier een zetting van 40 jaar later (de officiële liedboeken hebben de versieringen eruit gehaald (de achtsten). Jammer, die geven het lied juist z’n feeststemming).
Het hele lied (14 strofen): Bijbelse Paascatechese
„Erschienen ist der herrlich Tag“ is een lied voor paaszondag en telde oorspronkelijk veertien strofen. Moderne liedboeken laten allemaal de strofen weg die het paasgebeuren aan de hand van oudtestamentische motieven navertellen/uitleggen (het didactische luik). Van de 14 strofen vertellen er 4 (3-6) het Paasverhaal. De rest kadert, en duidt. De inkorting in onze gezangboeken kills this song. Dus hier het complete lied, al was het alleen maar als retro-actieve catechese (begrijpen hoe men toen de bijbel begreep. Vanaf couplet 7 een volledige opsomming van alle ‘voorafschaduwingen’ van Pasen in het Oude Testament: creatieve hermeneutisch lezing: typologie) — kort aangeduid onder de coupletten.
| Duits (Origineel) | Nederlands (niet zingbaar) |
| 1) Erschienen ist der herrlich Tag, dran sich niemand gnug freuen mag; Christ, unser Herr, heut triumphiert, all seine Feind gefangen führt. Halleluja! | 1) verschenen is de heerlijk dag, waarover je je nooit teveel kunt verheugen; Christus, de Heer, triomfeert nu, Hij voert de vijand gevangen mee. Halleluja! Psalm 68,19, via Efeze 4:8 |
| 2) Die alte Schlang, die Sünd und Tod, die Höll, all Jammer, Angst und Not hat überwunden Jesus Christ, der heut vom Tod erstanden ist. Halleluja! | 2) De oude slang, de zonde, dood, de hel, alle angst en bange nood heeft Jezus Christus overwonnen, die nu uit de dood is opgestaan. Halleluja! Genesis 3:15 – de moederbelofte |
| 3) Am Sabbat früh mit Spezerei kamen zum Grab der Weiber drei, dass sie salbten Marien Sohn, der vom Tod war erstanden schon. Halleluja! | 3) Vroeg op de sabbat met specerij kwamen drie vrouwen naderbij, om te zalven Maria’s Zoon, die reeds was opgestaan uit de dood. Halleluja! |
| 4) Wen sucht ihr da? Der Engel sprach, Christ ist erstanden, der hie lag; hie sehet ihr die Schweißtüchlein, geht hin, sagts bald den Jüngern sein. Halleluja! | 4) “Wie zoekt gij hier?” sprak de engel, “Hij is verrezen, die hier lag; hier ziet gij de zweetdoeken, ga, en zeg het meteen aan al z’n volgers .” Halleluja! |
| 5) Der Jünger Furcht und Herzeleid wird heut verkerhrt in eitel Freud; sobald sie nur den Herren sahn, verschwand ihr Trauren, Furcht und Zagn. Halleluja! | 5) Hun angst en hun verdriet wordt nu veranderd in enkel vreugd; zodra zij de Heer zagen, verdween hun vrees en al hun klagen. Halleluja! |
| 6) Der Herr hielt ein sehr freundlich G’spräch mit zweien Jüngern auf dem Weg; vor Freud das Herz in Leib ihn brannt, im Brotbrechen ward er erkannt. Halleluja! | 6) De Heer sprak heel vriend’lijk met twee van hen, onderweg; In hen brandde het hart van vreugde bij ‘t breken van het brood werd hij herkend. Halleluja! |
| 7) Unser Simson, der treue Held Christus, den starken Löwen fällt, der Höllen Pforten er hinträgt, dem Teufel all Gewalt erlegt. Halleluja! | 7) Onze Simson, de sterke held, Christus, die leeuwen nedervelt, die de poorten van de hel wegdraagt, die de duivel zijn macht ontneemt Halleluja! Richteren 16 (poorten van gaza) en 14 (leeuw) |
| 8) Jonas im Walfisch war drei Tag, so lang Christus im Grab auch lag, denn länger ihn der Tod kein Stund in seim Rachen behalten kunnt. Halleluja! | 8) Zoals Jona drie dagen in de walvis was, zo lang lag Christus in het graf, want geen uurtje langer kon de dood Hem houden in zijn bek (muil). Halleluja! Jona (reeds in NT als voor-beeld genoemd) |
| 9) Sein Raub der Tod musst geben her, das Leben siegt und ward sein Herr, zerstört ist nun all seine Macht, Christ hat das Leben wiederbracht. Halleluja! | 9) De dood moest zijn buit afgeven, Het leven overwint en is zijn heer, verwoest is nu al zijn macht, Christus heeft het leven weer gebracht. Halleluja! |
| 10) Heut gehen wir aus Ägyptenland, wo Pharao in Dienst uns band, wir essen heut im Brot und Wein. das rechte Passalämmlein fein. Halleluja! | 10) Heden trekken wij uit Egypteland, waar Farao ons tot slaaf maakte, wij eten nu in brood en wijn, het ware Paaslam. Halleluja! klassieker: Pesach/Pascha > Pasen (Exodus) |
| 11) Auch essen wir die süßen Brot, die Moses Gottes Volk gebot; kein Sauerteig soll bei uns sein, dass wir von Sünden leben rein. Halleluja! | 11) Wij eten ook de zoete broden, die Mozes Gods volk gebood (te eten); geen zuurdesem zal bij ons zijn, opdat wij leven, van zonden rein. Halleluja! uitleg bij Paulus: 1 Kor 5:7-8 |
| 12) Der Würgengel vorüber geht, kein Erstgeburt er bei uns schlägt; unsre Türschwell hat Christi Blut bestrichen, das hält uns in Hut. Halleluja! | 12) De wurgengel gaat aan ons voorbij, geen eerstgeborene treft hij; onze deurposten zijn met Christus’ bloed bestreken, dat houdt ons in zijn hoede. Halleluja! Exodus 12:23 (laatste plaag) |
| 13) Die Sonn, die Erd, all Kreatur und was betrübet war zuvor, das freut sich heut an diesem Tag, da der Welt Fürst darnieder lag. Halleluja! | 13) De zon, de aard’, elk schepsel en wat tevoren bedroefd was , verheugt zich op deze dag, nu de vorst der wereld verslagen neerligt. Halleluja! |
| 14) Drum wir auch billig fröhlich sein, singen das Halleluja fein und loben dich, Herr Jesu Christ, zu Trost du uns erstanden bist. Halleluja! | 14) Daarom zetten wij ook blij van zin, een passend hallelujah in, Wij loven u, Christus, onze Heer, dat gij tot onze troost verrezen zijt. Halleluja! |